Aan de slag voor meer verpleegkundigen

In een brief aan de Tweede Kamer begin april 2017 geeft de staatssecretaris van VWS een analyse van de arbeidsmarkt in de zorg en de verwachte tekorten en overschotten in 2020. Hij verwijst daarbij naar de conclusies van het “Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn”(zie artikel “2016: Omslagjaar Arbeidsmarkt Zorg”). De gesignaleerde verwachte personeelstekorten vereisen ook aandacht voor de opleidingen in de zorg. De staatssecretaris gaat daar uitvoerig op in en geeft daarbij o.a. aandacht aan de numerus fixus, de stageproblematiek en loopbaanoriëntatie en -begeleiding van 45+ers.

De stijgende werkgelegenheid voor verpleegkundigen in de afgelopen jaren leidde tot een toename in de opleiding hbo-verpleegkunde. Na een dip in 2014, is de instroom in 2015/2016 een stuk hoger.

 201120122013201420152016
MBO verzorging104191288312010101201041710649
MBO verpleegkunde731677317899740376207790
HBO verpleegkunde471252106575500959286474

De stijgende trend geldt ook voor andere zorgopleidingen. Sinds 2014 is het aantal vervolgopleidingen voor medisch-ondersteuners en gespecialiseerd verpleegkundigen gestegen van bijna 2.000 naar ruim 2.500 studenten.

De dreigende tekorten aan verzorgend en (gespecialiseerd) verpleegkundig personeel in bovengenoemd onderzoek van de arbeidsmarkt laten zien dat de toenemende instroom in de opleidingen alleen niet voldoende is om te voldoen aan de stijgende vraag.

In de komende periode moet ervoor gezorgd worden dat er meer verpleegkundigen komen. De staatssecretaris noemt daartoe 3 soorten maatregelen:

  • meer opleiden
  • beter matchen
  • een beter imago

 

Meer opleiden

Regionale sectorplannen

De afgelopen jaren hebben de regionale werkgevers via RegioPlus geïnvesteerd in de regionale zorg.

De resultaten mogen er zijn: er zijn bijna 1.000 zorgmedewerkers opgeschoold naar hbo-verpleegkundige, ruim 3.000 naar mbo-verpleeg-kundige en ruim 5.000 naar verzorgende. Het unieke van de regionale plannen voor de zorg is de combinatie van regionaal maatwerk met een landelijke uitvoeringsorganisatie. Hierdoor sluit het aan bij de regionale scholingsbehoefte en zijn de uitvoeringskosten relatief laag. De infrastructuur van de regionale sectorplannen is op korte termijn inzetbaar.


Afbouw numerus fixus

In het schooljaar 2016/2017 is iedereen die zich heeft aangemeld voor Hbo-V ook geplaatst. Inmiddels is het aantal opleidingen hbo-verpleegkunde met een numerus fixus gedaald naar 5 (in 2014/2015 nog 15). Dit komt o.a. omdat er meer stageplaatsen beschikbaar zijn gekomen.

Bij het Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde en de Vereniging van Hogescholen zullen bij de staatssecretaris aandringen op het afschaffen van de laatste numeri fixi.

Om dit te realiseren moet het aantal kwalitatief goede stages toenemen. Er zijn verschillende redenen aangedragen voor de stageproblematiek bv. omdat er onvoldoende begeleiders zijn om stagiaires in de praktijk te begeleiden. Met het stagefonds (in 2017 €112 miljoen.) stimuleert VWS het beschikbaar komen van voldoende goede stageplaatsen. Sinds het begin van het stagefonds in 2007 is het aantal gesubsidieerde stageplaatsen in de zorg gestegen van ongeveer 27.500 tot 49.000. Het ministerie onderzoekt hoe het stagefonds beter gericht kan worden op tekortberoepen zoals de hbo-verpleegkunde. Daarmee wordt het voor werkgevers aantrekkelijker om kwalitatief goede stages aan te bieden.

Naast meer opgeleid, dienen zorgverleners ook breed opgeleid te worden, zodat zij breed en flexibel inzetbaar zijn. Daarom zijn de initiële opleidingen ingericht met brede basiskennis, zodat zorgverleners makkelijker van baan kunnen wisselen tussen de verschillende zorgsectoren.


Beter gebruik van opleidingsgelden

Opleidingsbeslissingen van werkgevers dienen zo min mogelijk te worden verstoord door korte termijn financiële overwegingen, maar bepaald door langetermijn ontwikkelingen in de zorgvraag. In de afgelopen jaren is desondanks minder gespecialiseerd verpleegkundig personeel opgeleid dan mogelijk was (bv. Physician Assistant en Verpleegkundig Specialist).

VWS zal aansporen de beschikbare opleidingsgelden nadrukkelijk te gebruiken zodat werkgevers voldoende opleiden, daarbij tevens versneld opleiden van gespecialiseerd verpleegkundigen.