Arbeidsmarkt GGZ en Gehandicaptenzorg 2017

Prognose

Het onderzoeksprogramma berekent prognoses van vraag en aanbod per kwalificatie voor vijf jaren: 2016 tot en met 2020. Hier volgen drie kwalificaties die het meest voorkomen in de GHZ, onderscheiden in een minder-vraag-scenario en veel-vraag-scenario’s.


Medewerker maatschappelijke zorg

Voor de medewerker maatschappelijke zorg wordt er in elk scenario in de komende vijf jaar een aanbodoverschot verwacht.

 
Sociaal pedagogisch hulpverlener

Alleen in veel-vraag-scenano’s ontstaat een tekort aan sociaal pedagogisch hulpverleners. Dit tekort zal oplopen tot een kleine 700 onvervulde vacatures in 2020. In het minder-vraag-scenario ontstaat er geen tekort aan medewerkers met deze kwalificatie, in 2020 wordt een aanbodoverschot van 1.100 mensen verwacht.


Mbo-verpleegkundige

Het is de verwachting dat in 2016 en 2017 de werkgelegenheid voor de verpleegkundige op niveau 4 nog niet echt toeneemt. Hier komt vanaf 2018 verandering in, maar in het minder-vraag-scenario is het aanbod vanuit het onderwijs ook nog groot genoeg om aan de vraag te voldoen.

 

Arbeidsmarkt

  • Een kwart van de werkgevers geeft aan nog met krimp van het personeel te maken hebben gehad, terwijl eveneens bijna een kwart van de werkgevers te maken heeft met groei. De moeilijk vervulbare vacatures en tekorten betreffen vooral verpleegkundigen, terwijl afname en overschot vooral verzorgenden/helpenden betreft. Rond het agogisch personeel ervaren enkele werkgevers tekorten en andere overschotten. Er ontstaat meer behoefte aan gekwalificeerd personeel op mbo-4 niveau en aan hbo verpleegkundigen.
  • Volgens drie vijfde van de werkgevers is de werkdruk toegenomen en komt dat vooral door meer (nieuwe) taken, moeilijker/complexer werk en onderbezetting. Daarnaast wijzen de werkgevers in relatie tot andere branches iets vaker op onduidelijkheid over rollen/taken en op spanningen/conflicten bij het personeel, hogere eisen van financiers en de wijze van leidinggeven.
  • Volgens negen op de tien werkgevers was er in 2016 sprake van agressie en geweld en is deze bij ongeveer een derde zowel toegenomen in omvang als in ernst.
  • Bijna driekwart van de werkgevers houdt zich bezig met strategische personeelsplanning. Twee vijfde besteedt daarbij aandacht aan het in kaart brengen van het bestaand en het toekomstig personeelsbestand en een derde aan het vergelijken hiervan. Daarnaast is meer dan vier vijfde toekomstgericht bezig door functiegerichte scholing, efficiëntie en samenwerking in de regio.

 

Uitdagingen

  • De gehandicaptenzorg herpositioneert zich en raakt meer vertakt met andere sectoren van zorg en welzijn. De personeelsmix moet daarop zijn afgestemd.
  • Het werken met zelforganiserende teams helpt organisaties en professionals om aan te sluiten bij de veranderingen. Het is een continu leerproces waarbij professionals meer taken en verantwoordelijkheden krijgen.
  • Nieuwe competenties zijn vereist om te kunnen sturen op bijvoorbeeld zelfregie/autonomie, deelname aan de samenleving, begeleiding van mantelzorg, samenwerking, gebruik nieuwe technologieën en toenemende zorgzwaarte intramurale zorg. Er is een grotere scholingsinspanning nodig en toenemende flexibilisering van het beroepsonderwijs om te komen tot wendbare professionals.
  • De nieuwe competenties vragen van de medewerker een werk- en denkniveau van mbo 4 of hoger, terwijl de instroom in deze opleidingen terugloopt en er – ook vanwege de concurrentie met andere zorgbranches – op lange termijn een risico op tekorten ontstaat. De uitstroom van lager opgeleiden en verzorgenden/ helpenden vraagt daarbij specifieke aandacht, evenals de doelgroepen uit de banenafspraak.
  • De psychosociale arbeidsbelasting, zoals die tot uitdrukking komt in de werkdruk en agressie, stelt eisen aan de duurzame inzetbaarheid van medewerkers.