Arbeidsmarktagenda 2023


Personeel

Personeel is de basis en het doel voor de afspraken.
Wat is de personeelssituatie in de ouderenzorg.

De zorg voor ouderen speelt zich voor een groot gedeelte af in de sector Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT). In 2017 werken daar ongeveer 260 duizend full-time equivalenten (fte). Maar ook in ziekenhuizen, geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg en huisartsenzorg vindt veel zorg voor ouderen plaats. In totaal werken er in deze zorg zo’n 825 duizend fte of 1,1 miljoen medewerkers.

 

Veel voorkomende kwalificaties in de VVT zijn:

  • de verzorgende (inclusief verzorgende Individuele Gezondheidszorg; ongeveer 40%),
  • de verpleegkundige (ongeveer 15%) en de helpende (ongeveer 7%),
  • hbo-verpleegkundigen (nog 3,5% in 2015) toenemend in aantal.

Ook zorgbreed zijn verzorgenden en verpleegkundigen de grootste groepen. Verwacht wordt dat in de zorg voor ouderen in de toekomst de meest voorkomende kwalificaties zullen zijn:

  • de verzorgende IG,
  • de mbo-verpleegkundige,
  • de hbo-verpleegkundige.

 

Per jaar varieert instroom en uitstroom van werknemers tussen de 135 en 170 duizend fte.

  • De uitstroom is hoger dan de instroom.
  • Bijna twee vijfde stroomt uit en verlaat de sector.
  • Ongeveer een vijfde stroomt in van buiten de sector.
  • De instroom van herintreders schommelt rond de 15%.

De verschillen tussen instroom en uitstroom leidt tot de werkgelegenheid.
In 2012 waren er nog zo’n 426 duizend medewerkers werkzaam in de VVT en in 2015 was dat teruggelopen tot ongeveer 370 duizend medewerkers.
De terugloop van medewerkers was in de VVT hoger dan in andere sectoren; in 2015 rond de 60 duizend medewerkers en in 2016 ongeveer 55 duizend. (Zie ook artikel “Arbeidsmarkt Verpleging/Verzorging Thuiszorg 2017”.)

 

Personeelsopgave tot en met 2022

De personeelsopgave bestaat uit:

  • De raming van de werkgelegenheid tot en met 2022.
  • Het aanbod van personeel en de resulterende overschotten en tekorten per kwalificatie als gevolg van de confrontatie van het aanbod met de raming van de werkgelegenheid.
  • Onvervulde vacatures.
  • Investeringen in extra personeel en kwaliteitsimpuls.

 

Volgens het CPB groeit de werkgelegenheid in de zorg tot en met 2022. Vanaf 2018 is dat met zo’n 2,5% per jaar. Dat betekent een groei van de werkgelegenheid met zo’n 125 duizend medewerkers.
Behalve de vraag naar personeel verandert ook het aanbod van personeel.
Dat betekent dat bij sommige kwalificaties sprake zal zijn van tekorten en bij andere juist van overschotten.
De verwachting is dat voor de kwalificaties in de zorg voor ouderen forse tekorten gaan ontstaan. Voor de drie kwalificaties (verzorgende IG, MBO en HBO-verpleegkundigen) lopen de tekorten tot en met 2022 op naar 30 duizend medewerkers. Daarbij is nog geen rekening gehouden met de bestaande onvervulde vacatures. In het eerste kwartaal van 2017 is sprake van 22 vacatures op 1000 zorgbanen. Dat komt neer op ruim 25 duizend vacatures.
Op basis van regionale vacaturegegevens blijkt dat het grootste deel de verpleegkundige en verzorgende functies betreft, vooral in de zorg voor ouderen (verpleging en verzorging, thuiszorg en ziekenhuizen).
De resultaten van de Werkgeversenquête 2016 bevestigen dat veel werkgevers al te maken hebben met moeilijk vervulbare vacatures voor mbo-verpleegkundigen, hbo-verpleegkundigen en verzorgenden IG. (Zie ook artikel “2016 werkgevers over vraag naar personeel”.)
Daar komt bij de behoefte aan meer kwaliteit in de verpleeghuiszorg. Er is gepleit voor een bezettingsnorm in de verpleeghuiszorg van twee gekwalificeerde medewerkers op een groep van acht bewoners. (Zie ook artikel: “Personeelssamenstelling in kwaliteitskader verpleeghuiszorg”.) Momenteel zijn er ongeveer 1,3 (zorg)medewerkers per groep van acht bewoners.
Het CPB heeft een berekening gemaakt voor de benodigde intensiveringen van twee gekwalificeerde medewerkers op een groep van acht personen in de uren overdag en de avonduren, rekeninghoudend dat in de toekomst mensen met lichtere zorgindicaties niet meer voor verpleeghuiszorg in aanmerking komen. Het CPB komt dan tot een extra personeelsopgave van ongeveer 70 duizend extra medewerkers.

De verwachting is dat er tot en met 2022 ongeveer 200 duizend medewerkers nodig zijn. Als er niet snel actie komt, dreigt een tekort aan personeel in de zorg voor ouderen op te lopen tot ongeveer 100 tot 125 duizend medewerkers.