Arbeidsrisico’s voor verpleegkundigen en verzorgenden

In 2008 bracht TNO op verzoek van V&VN de arbeidsrisico’s in kaart van verpleegkundigen en verzorgenden, maar ook maatregelen om die risico’s te verminderen.

Doel was om na te gaan of en hoe arbeidsrisico’s kunnen leiden tot uitval van verpleegkundigen en verzorgenden en hoe dit tegen te gaan. Het onderzoek ging over de 5 belangrijkste risico’s, fysieke belasting, werkdruk, agressie en geweld, prikaccidenten en blootstelling aan cytostatica. Kennis van arbeidsrisico’s is veelal bekend door de Arboconvenanten (zie artikel Wat is een arbocatalogus). Daaruit werd duidelijk dat verpleegkundigen en verzorgenden een hogere fysieke belasting en een hogere werkdruk hebben dan andere beroeps¬groepen. Ook agressie en geweld komen relatief vaak voor. Voor prikaccidenten en blootstelling aan cytostatica is het aannemelijk dat deze vaker voorkomen.

Er zijn wel duidelijke verschillen tussen de zorgsectoren:

  • Bij ziekenhuizen is de fysieke belasting, maar waarschijnlijk ook het risico op prikaccidenten en de blootstelling aan cytostatica hoog.
  • Bij verpleeg- en verzorgingshuizen geldt dat voor fysieke belasting en werkdruk.
  • Agressie en geweld komen relatief vaak voor in de gehandicaptenzorg, de geestelijke gezondheidszorg en de ambulancezorg.

Dankzij de Arboconvenanten zijn er in de afgelopen jaren veel maatregelen ontwikkeld om de arbeidsrisico’s aan te pakken:

  • Tegen fysieke belasting en agressie en geweld.
  • Tegen werkdruk zijn er in de gehandicaptenzorg en bij verpleeg- en verzorgingshuizen nog relatief weinig maatregelen beschikbaar.
  • Tegen de blootstelling aan cytostatica en prikaccidenten zijn ook vele maatregelen ontwikkeld; vooral toegepast in ziekenhuizen en minder buiten ziekenhuizen.

De onderzoekers geven in hun conclusies een nadere toelichting bij elk van de arbeids-risico’s.

Conclusies
Fysieke belasting
De fysieke belasting van verpleegkundigen en verzorgenden is hoog, vooral in ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen en ambulancezorg. Wel zijn er (hulp)middelen beschikbaar om risico’s op te sporen en te verminderen; doch deze worden niet optimaal toegepast op de werkvloer, bv. voor operatieassistenten en tillen van de brancard.

Gezien de hoge mate van blootstelling en de omvang van de sector zouden de verpleeg- en verzorgingshuizen prioriteit verdienen en vervolgens de ziekenhuizen en ambulancezorg. In de GGZ behoeft de gerontopsychiatrie meer aandacht. In de toekomst is aandacht nodig voor de leefstijl van verpleegkundigen en verzorgenden. Obesitas is een toenemend probleem omdat het leidt tot verminderde belastbaarheid en toenemend verzuim en de steeds zwaarder wordende patiënten.