Eventuele oplossingen arbeidsmarkt

Het rapport “Arbeid in Zorg en Welzijn 2014” beschrijft een aantal ontwikkelingen:

  • Er zijn of komen personeelsoverschotten,
  • een deel van het zittend personeel heeft (nog) niet de competenties die nieuwe werkwijzen vragen
  • het is nodig de personeelsvoorziening op langere termijn te waarborgen.

(Zie artikel “AZW 2014: ontwikkelingen op de arbeidsmarkt”).

Voorheen richtten arbeidsmarktmaatregelen zich meestal op kwantitatieve tekorten aan personeel. Nu gaat het om overschotten aan laaggeschoold personeel en om kwalitatieve discrepanties bij het zittend personeel. Niet zorg, maar gemeenten en verzekeraars zitten aan het roer.

Het rapport inventariseert daarom een groot aantal verschillende oplossingsrichtingen, zoals:

Interne mobiliteit
Ideaal lijkt op het eerste gezicht de gecombineerde oplossing van het probleem van overschotten en ontbrekende competenties en bijscholing en/of interne mobiliteit van zittende werknemers, die dan niet ontslagen hoeven te worden. Nadeel daarvan is wel dat de kansen voor gediplomeerd schoolverlaters om een baan in de sector te vinden afnemen, hoewel die kansen, door de enorme dynamiek die de stelselwijzigingen met zich brengen, niet nihil hoeven te zijn. Wel zullen werkgevers in de komende jaren nauwelijks genegen zijn vaste contracten aan te bieden. Flexibilisering biedt hen het handvat om de kosten van verdere gedwongen uitstroom laag te houden. Tegelijkertijd is het zaak dat het onderwijs de instroom naar minder kansrijke opleidingen beperkt.

Van Werk naar Werk
Een deel van het personeel zal vervolgens nooit op het gevraagde niveau kunnen functioneren. De facto ontstaat er in absolute zin een personeelsoverschot. Ontslag van overcomplete werknemers is niet de ideale oplossing. De oplossing zou moeten liggen in varianten van Van Werk Naar Werk (VWNW) trajecten te ondersteunen met mobiliteitscentra, vacaturebanken en (mobiliteits)netwerken.

Mogelijk liggen er kansen in de private zorg of in het buitenland. Voor laaggeschoold personeel ligt de oplossing met name buiten de sector want alle sectoren zoeken vooral naar personeel vanaf niveau 4 mbo, Zolang de economie niet echt aantrekt, blijven de opties voor VWNW beperkt; dit geldt des te sterker voor oudere werknemers. Door de vorming van pools of door collegiale in- en uitleen zijn mogelijk in voorkomende gevallen de jaren met lage beschikbare budgetten te overbruggen. Een laatste optie is korter werken of het zzp-schap te bevorderen.