Inspectie SZW over psychosociale arbeidsbelasting 2014

De Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) heeft tussen 1 april 2013 en 1 februari 2014 de psychosociale arbeidsbelasting (PSA) geïnspecteerd in 306 zorginstellingen (op 1264 locaties) in de sectoren jeugdzorg, gehandicaptenzorg, geestelijke gezondheidszorg en de verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT). Deze sectoren zijn (met uitzondering van de geestelijke gezondheidszorg) ook in 2012 geïnspecteerd. De inspectie heeft dan ook veel van resultaten uit 2012 vergeleken met de nieuwe bevindingen.

PSA is als seksuele intimidatie, agressie en geweld, pesten en werkdruk stress teweeg brengen. Werkgevers zijn verplicht om werknemers te beschermen door PSA te voorkomen of zoveel mogelijk beperken.
 
De belangrijkste conclusies uit de inspecties PSA in 2013/2014 zijn:

  • Ruim 70% van de instellingen treft onvoldoende maatregelen tegen de risico’s werk-druk en/of agressie en/of werktijden.
  • 50% van de instellingen heeft voldoende maatregelen getroffen om de werkdruk te beheersen (in 2012 op 20%); 50% is bezig met het opstellen van een plan van aan-pak.
  • Ruim 60% heeft één of meer overtredingen op agressie (in 2012 40%); bij 30% is de voorlichting en training onvoldoende; bij 20% ontbreekt een goede risico-inventarisatie.
  • Het arbeidstijdenbeleid is bij 90% in orde.
  • Een derde van de instellingen heeft onvoldoende aandacht voor de arbeidsomstan-digheden, er ontbreken essentiële elementen van het arbozorgsysteem zoals de RI&E.
  • 25% van de instellingen treft voldoende maatregelen voor werkdruk, agressie en arbeidstijden om psychosociale arbeidsbelasting te voorkomen of beheersen.
  • 13 instellingen zijn ‘goed op weg’, alleen nog de evaluatie ontbrak.
  • Ruim 70% van de instellingen treft onvoldoende maatregelen werkdruk, agressie of arbeidstijden.
In het totaal constateerde de Inspectie SZW 1885 overtredingen: 461 hebben betrekking op werkdruk, 1120 op agressie, 149 op arbeidstijden en 155 op het voeren van arbobeleid in het algemeen.
 
Per overtreding
Het verslag van de inspectie SZW geeft over de volgende overtredingen nadere informatie:

  • werkdruk
  • agressie
  • arbeidstijden.

Werkdruk

Belangrijke oorzaken van werkdruk zijn de baanonzekerheid, onduidelijkheid rondom de de-centralisatie, de toenemende zorgzwaarte, de slechte communicatie over veranderingen, de balans tussen administratieve lasten en tijd voor de cliënt, de stijl van leidinggeven en eigen regelruimte.
 
Belangrijke maatregelen ter beperking van de werkdruk zijn: het afstemmen van de benodig-de capaciteit (kwantitatief en kwalitatief) op de toenemende zorgvraag en zorgzwaarte, het beperken van wisselende flexwerkers en oproepkrachten, het vergroten van de eigen regel-ruimte, opleiding, training en coaching van werknemers, heldere communicatie over veran-deringen, goede planning, en meer aandacht voor risicotaxatie en dossieroverdracht.
Het agenderen van werkdruk op het werkoverleg geeft werknemers en leidinggevenden de mogelijkheid om na te gaan of de maatregelen het gewenste effect hebben en of er nieuwe knelpunten aangepakt moeten worden.
 
De resultaten voor werkdruk zijn als volgt.

  • Bij 8% van de instellingen is geen werkdruk aantoonbaar.
  • Tussen 50% en 60% heeft de aanpak van PSA in orde.
  • Het aantal instellingen dat voldoende maatregelen treft, is toegenomen van ongeveer 20% in 2012 tot ongeveer 50% tot 60% in 2013.
  • Meer dan 60% van alle instellingen heeft een plan van aanpak opgesteld. (In 2012 minder dan 40%.) In de geestelijke gezondheidszorg 55% tot 67% in de gehandicaptenzorg.
  • Bij instellingen die niet zijn aangesloten bij een brancheorganisatie is het beeld slech-ter.
  • Bij 60% van de niet aangesloten instellingen in de verpleging, verzorging en thuiszorg heeft 60% geen plan van aanpak en bij 40% ontbreekt zelfs de RI&E.
  • Bij de niet aangesloten leden van de geestelijke gezondheidszorg heeft 75% geen plan van aanpak voor werkdruk en 50% geen RI&E.