Meldpunt klokkenluiders

In 2008 vroeg het kabinet advies aan de Stichting van de Arbeid en de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid over de oprichting van een onafhankelijk centraal meldpunt klokkenluiders – met evt. advies- en verwijstaken – voor zowel de publieke als de private sector. Begin april 2009 hebben zowel de Stichting van de Arbeid (StAR) als de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid advies uitgebracht.

  • De Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid adviseert een centraal meldpunt integriteitsschendingen overheid in te stellen met onderzoeksbevoegdheden (zoals de Commissie integriteit overheid) gericht op de sectoren Rijk, Politie, Defensie en Provincies. Maar ook andere overheidssectoren zoals Gemeenten, Waterschappen en Onderwijs kunnen zich desgewenst aansluiten.
  • De StAR heeft aangegeven geen voorstander te zijn van een centraal meldpunt voor overheid en bedrijfsleven met publiekrechtelijke onderzoeksbevoegdheden Het instituut dient zich te beperken tot de advies- en verwijsfunctie.

Het kabinet wil daarom een advies- en verwijspunt klokkenluiden oprichten in de vorm van een stichting vanwege de noodzakelijke onafhankelijkheid en, omdat het zo mogelijk is relatief snel te handelen en de sociale partners te betrekken.

  • De taken van het meldpunt zijn globaal:
  • geven van informatie en advies aan werkgevers en werknemers
  • doorverwijzen van werknemers naar de juiste instantie
  • bieden van een luisterend oor
  • opbouwen en bundelen van expertise
  • geven van algemene voorlichting aan werknemers en werkgevers
  • zicht houden op het proces (als klokkenluider dat wil)

Om duidelijkheid te krijgen over de vraag hoe het advies- en verwijspunt klokkenluiden op een zinvolle manier kan worden ingevuld, is gesproken met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, overheid en wetenschap.
De doelstelling van het advies- en verwijspunt wordt:

  • bijdragen aan het voorkomen van integriteitsschendingen door het adviseren en ondersteunen van (potentiële) klokkenluiders,
  • het bieden van expertise aan werkgevers,
  • het signaleren van trends en patronen op basis van opgedane ervaringen,
  • voorkomen onterechte schade van klokkenluider en werkgever door zoveel mogelijk preventief en de-escalerend te werken,
  • bijdragen aan de bevordering van eerlijke concurrentie tussen ondernemingen.

De taak van het advies- en verwijspunt is als volgt:

  • ondersteuning van de (potentiële) klokkenluider; met hem moet eerst worden bezien of er nog mogelijkheden zijn om de zaak intern, met de werkgever, te bespreken. Eventueel kan worden bemiddeld bij het inzetten van mediation.
  • het instituut kan de (potentiële) klokkenluider – zonodig – helpen de zaak aan te leveren bij de bevoegde instantie, zodat de onderzoeksinstantie ermee uit de voeten kan.

Bij de expertise- en platformfunctie gaat het om uitwisseling van ervaringen en kennis, hoe kennis verder kan worden uitgebreid en het opzetten van een goede website. Ten slotte kunnen signalen worden afgegeven over trends en patronen naar overheid, sociale partners en toezichthouders ten behoeve van hun klokkenluidersbeleid en -infrastructuur.

Onderzoekspunt Integriteitsschendingen Overheid
De Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid (ROP) heeft – naast een advies- en verwijspunt – ook behoefte aan een externe onderzoeksinstantie waar melders naar toe kunnen om bij een vermoeden van een misstand een onderzoek te laten instellen. Die taak wordt nu verricht door de Commissie integriteit overheid, die zal worden vervangen. Deze nieuwe instantie moet wel beschikken over onderzoeksbevoegdheden. Kerntaak zal immers zijn het verrichten van onderzoek dat moet resulteren in een advies aan het bevoegd gezag. Voor dit onderzoekspunt zullen gezag, bekendheid en expertise absolute voorwaarden zijn om goed te kunnen functioneren.