Psychosociale arbeidsbelasting in ziekenhuizen 2015

Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is al jaren een van de grootste arbeidsrisico’s Een derde van het werkgerelateerde ziekteverzuim vindt z’n oorzaak in PSA.
In 2013 was in bijna 50% van de gevallen een psychische stoornis de oorzaak van arbeidsongeschiktheid (tegen ruim 30% in 1998). Werkgebonden psychische aandoeningen vormen bovendien de meest voorkomende beroepsziekte. De Zorg is een sector waarvan bekend is dat de PSA-risico’s hoog zijn.
De Inspectie SZW heeft daarom voor de zorg een sectoraanpak geformuleerd. Het terugdringen van PSA-risico’s in Zorginstellingen staat daarin centraal. (Zie ook artikel “Inspectie SZW over psychosociale arbeidsbelasting 2014“.)
 
In dit kader inspecteerde de Inspectie SZW (voorheen arbeidsinspectie) 48 ziekenhuizen, waar bij eerdere inspecties overtredingen zijn geconstateerd of op basis van risicoanalyse een hoge kans op overtredingen werd verondersteld. (De resultaten die in november 2015 werden gepubliceerd zijn daardoor niet representatief voor de hele sector.)
Aandacht voor PSA blijft in de zorg noodzakelijk. Veranderingen zorgen voor toename van de zorgzwaarte, daarnaast krijgen zorgverleners steeds vaker te maken met verschillende vormen van agressie. 2015 was het laatste jaar van de eerste sectoraanpak in de zorg met extra aandacht voor de achterblijvers. De Inspectie voerde in 2015 daarom herinspecties uit bij de instellingen waar bij eerdere inspecties overtredingen werden geconstateerd.
 

Conclusies
De inspectie SZW komt tot de volgende conclusies, die wij hier samenvatten.
 
Werkdruk
Bij meer dan de helft van de geïnspecteerde ziekenhuizen is de aanpak van werkdruk nog niet op orde. Belangrijkste knelpunten zijn:

  • geen of onvolledig plan van aanpak,
  • onvoldoende maatregelen om de werkdruk te beheersen,
  • geen evaluatie van het verbetertraject en de getroffen maatregelen
Agressie
Bijna 80% van de ziekenhuizen heeft de aanpak van agressie en geweld nog onvoldoende uitgewerkt. De belangrijkste zaken die daarbij opvielen:

  • onvoldoende voorlichting en training van medewerkers,
  • de analyse van incidenten niet op orde,
  • geen evaluatie van het gevoerde beleid en de toegepaste maatregelen

(Zie ook artikel “Veilige Publieke Taak 2011-2015“.)

 
Biologische agentia: veilige naaldsystemen
Er is een Europese richtlijn die werkgevers verplicht om medewerkers te beschermen tegen prikaccidenten. In Nederland geldt het Arbeidsomstandighedenbesluit (artikel 4.97) met o.a.:

  • veilige naaldsystemen moeten beschikbaar zijn met ingebouwd veiligheids- en beschermingsmechanisme;
  • recappen is verboden.

Dit betekent dat veilige naaldsystemen beschikbaar gesteld moeten worden, naast naaldcontainers voor de veilige afvoer van scherpe materialen. Uit de inspecties blijkt dat 25% van de geïnspecteerde ziekenhuizen hier nog onvoldoende gebruik van maakt.

 
(In het inspectierapport is ook de arbeids- en rusttijden van arts-assistenten kritisch geëvalueerd.)
 
Reacties
De bevindingen van Inspectie SZW zijn voor FNV Zorg een bevestiging van signalen die zij krijgt van leden en ondernemingsraden. Daarom zijn in de nieuwe cao Ziekenhuizen afspraken gemaakt rond het thema flexibiliteit en werkzekerheid. Het terugdringen van o-uren contracten moet leiden tot een meer stabiele personeelsbezetting, minder verstoring van roosters en daarmee minder psychosociale belasting.
 
De werkgevers in de ziekenhuisbranche (NFU en NVZ) benadrukken goede arbeidsomstandigheden van groot belang te vinden. Daarom vindt regelmatig afstemming plaats tussen ziekenhuizen en umc’s onderling en de werknemersorganisaties. Het programma ‘Met plezier in de zorg’ is gericht op het terugdringen van ziekmakende werkdruk en werkstress. Daarnaast werken sociale partners in de zorg samen met het ministerie van VWS aan het actieplan ‘Veilig werken in de zorg’ om agressie en geweld in de sector aan te pakken.