Toekomstverkenning arbeidsmarkt Zorg 2015

Het onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn brengt ontwikkelingen in kaart in de arbeidsmarkt en het onderwijs voor de sector Zorg en WJK (Welzijn en Maatschappelijke Dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang). Het beoogt te voorzien in betrouwbare informatie over de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt in de gezondheidszorg (zie ook artikel “Arbeid in Zorg en Welzijn“).
Regelmatig wordt in het kader van het programma een toekomstverkenning van de arbeidsmarkt Zorg en WJK uitgevoerd. Meer een verkenning van mogelijke ontwikkelingen dan een prognose. Het doel is grote discrepanties tussen vraag en aanbod van personeelscategorieën op te sporen.
In oktober 2015 verscheen een “Toekomstverkenning Arbeidsmarkt Zorg”, die wij hier samenvatten, waarbij wij ons beperken tot de zorg.
 
Verkenning van de toekomst
Iedere toekomstverkenning over de arbeidsmarkt in de Zorg is met veel onzekerheden omgeven. Door het grote aantal veranderingen, met name de grote transities, zijn gevolgen voor de arbeidsmarkt vaak moeilijk precies aan te geven. Niet alleen heerst er onduidelijkheid over de toekomstige werkgelegenheid, maar ook over de kwaliteit van de gevraagde arbeid.
Bij deze toekomstverkenning is het daarom goed om met het volgende rekening te houden.

  • De Zorg is sterk in beweging; er zijn andere stakeholders (bv. gemeenten) bijgekomen die in sterke mate het aanbod van zorgvoorzieningen beïnvloeden en hun positie is veranderd (bv. verzekeraars).
  • Het veranderende zorgaanbod heeft grote invloed op de vraag naar personeel, zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht.
  • Er zijn nieuwe gecombineerde opleidingen Zorg & Welzijn tot stand gekomen. De mbo-opleiding Maatschappelijke Zorg kent verschillende uitstroomdifferentiaties zoals Gehandicaptenzorg, maar is ook gericht op VVT, GGZ, Jeugdzorg en Maatschappelijke Opvang. Daarnaast biedt de opkomst van de Associate Degree-opleiding voor mbo-4 nieuwe mogelijkheden.
  • Op de arbeidsmarkt is er economiebreed een toename van flexibele arbeid (tijdelijke contracten). Daarnaast spelen wettelijke veranderingen (wet Werk en zekerheid en ontslagmogelijkheden).
Er is sprake van een aanzienlijke verandering op de arbeidsmarkt in de Zorg in de periode tot 2019: een aanbodoverschot in de eerste paar jaren wordt ingewisseld voor een aanbodtekort in de jaren daarna.
Kern van de ontwikkelingen tot 2019 is dat werkgevers een verschuiving van lagere naar hogere kwalificaties verwachten en te maken krijgen met zowel kwantitatieve aanbodoverschotten als met kwalitatieve tekorten.