Toekomstverkenning arbeidsmarkt Zorg 2015

 
Aanbodoverschot
Over de gehele periode 2014-2019 is voor de gehele groep niveau 3-5 (opleidingsniveau) sprake van een aanbodoverschot van 6.500 tot 42.900 personen.
De top van dit aanbodoverschot ligt in 2015; daarna neemt dit geleidelijk af en slaat in 2017 of 2018 om in een tekort.
Voor alle opleidingskwalificaties geldt momenteel een aanbodoverschot. Voor de meeste kwalificaties vindt een geleidelijke afname van het aanbodoverschot plaats met daarna een omslag naar een tekort. (Dit geldt niet voor verpleging niveau 6 waar nu al een tekort is.)
Mocht de economie aantrekken en daarmee de vraag naar personeel economiebreed toenemen, en het verloop uit de sector met 10% toenemen, dan betekent dat een halvering van het aanbodoverschot. Dit is ook de oorzaak dat de bovengenoemde verwachte cijfers zo uiteenlopen.
Hoe is het aanbodoverschot per opleidingsniveau?
 
Niveau 6
Het geraamde aanbod komt voor 46% van schoolverlaters; 54% werkt nu in een andere bedrijfstak of heeft geen betaald werk. Aan verpleegkundigen niveau 6 zal zich de komende jaren een oplopend aanbodtekort gaan voordoen. Het gaat om een arbeidsoverschot van 4.600 tot 8.400 te vervullen vacatures.
Vooral ziekenhuizen, thuiszorg en ggz zullen hiermede geconfronteerd worden. Bij de thuiszorg speelt mee dat wijkverpleegkundigen een veel prominentere rol gaan spelen.
Als gevolg van het te verwachten aanbodtekort zal het voor UMC’s en ziekenhuizen moeilijk worden om in-service opgeleiden die vertrekken te vervangen door verpleegkundigen niveau 6. Voor de thuiszorg zal het waarschijnlijk moeilijk worden om voldoende wijkverpleegkundigen aan te trekken en voor de ggz zal het lastig worden om met meer hbo-verpleegkundigen te werken, hoewel dat wenselijk is gezien de zorgverlening, die men wil bieden.
(Niveau 6 is opleiding op HBO-niveau; voorheen werd dit aangeduid met niveau 5.)
 
Niveau 4
Van het aanbod voor de zorg is 43% afkomstig uit de schoolbanken. 57% werkt in een andere bedrijfstak of heeft geen betaald werk. Aan verpleegkundigen niveau 4 doet zich een licht aanbodoverschot voor. In vergelijking met andere kwalificaties een bescheiden percentage aanbodtekorten en –overschotten, met andere woorden: vraag en aanbod zijn niet ver van een evenwichtssituatie. Toch kan de situatie bij verpleegkundigen niveau 4 vrij snel precair worden: werkgevers zullen waarschijnlijk in plaats van voor niveau 6- voor niveau 4-verpleegkundigen gaan kiezen. De prognose gaat uit van een arbeidsoverschot van 3.700 personen tot een tekort van 5.500.
 
Niveau 3
Van het geraamde aanbod is 38% afkomstig uit de schoolbanken. 62% werkt nu in een andere bedrijfstak of heeft geen betaald werk. Bij verzorgenden is er in de periode tot en met 2016 sprake van een (licht) aanbodoverschot. Dit slaat in 2017 om in een aanbodtekort.
Mogelijk is er wel sprake van een “verborgen” scholingsbehoefte: medewerkers uit verzorgingshuizen die verdwijnen, zullen een plek moeten vinden in verpleeghuizen waar medische zorg een prominentere rol speelt. Door de omvang van deze groep gaat het in absolute zin om grote aantallen. Gezien de aanbodtekorten, die zich vanaf 2018 voordoen, is het van groot belang de uitstroom van boventallig personeel in voorgaande jaren zoveel mogelijk te beperken.
 
Niveau 1 en 2
Voor de niveaus 1 en 2 is op grond van historische gegevens geen raming te maken. Deze beroepen vormden voor velen een makkelijke (nieuwe) entree tot de arbeidsmarkt. In het verleden was er veel aanbod van deze personen die vervolgens tijdens het werk een opleiding gingen volgen. Inmiddels zijn in de huishoudelijke zorg schoonmaakbedrijven actief die niet tot de zorgsector gerekend worden. Daarom ontbreekt het zicht op de omvang van de werkgelegenheid. Vanwege deze onduidelijkheden zijn er voor deze niveaus geen uitkomsten gepresenteerd in de verkenning.